Dinsdag 15 mei 2012

Opnieuw staan we met onze schamele 7 fotostandaards  en drie inklapkrukken voor een enorme kerk.

Dit keer in Zuidhorn: we zullen er twee keer spelen, vandaag. Voor 30 en voor 60 verpleegkundigen.
Vorige week konden we de galmende ruimte in Sappemeer vermijden door uit te wijken naar een
kleine kapel in Huize Sint Jozef en ook nu is er een kleine zaal als alternatief voor Gods kolossale gebedsruimte.
Pas als we binnen zijn ontdekken we het geheim van de Gastkerk: een volledig houten binnenwerk, prachtige ramen en een altaar vol beeldende kunstwerken. Na twee keer klappen, het meten van de galm, kijken we elkaar verrukt aan: dit is een ruimte, waar je zelfs voor 5 personen durft op te treden!
De voorstellingen lopen gesmeerd: Hester en Niels zingen de sterren van de hemel en de verhalen krijgen moeiteloos lading; gevoel en beeld.

Het geheim van een zaal: elke artiest probeert de vinger te krijgen achter dit raadsel van de chemie tussen de ruimte, de acteurs en het publiek. Soms denken we het te kennen, vandaag nog, maar morgen, morgen zal blijken, dat we slechts beginners zijn.

Tijdens het spelen van Verdwaal Verlangen, vanmiddag, begint een meisje op de eerste rij plotseling verwoed te sms’en.
“Respectloos!” schiet  door mijn hoofd, maar mijn aandacht is nodig voor iets anders: een groep van honderd hbo studenten boeien met het verhaal van mijn demente theatermoeder.
Enkele ogenblikken later staat een meisje op, pakt haar tas en gaat de zaal uit. Het sms’en op de eerste rij wordt heftiger en wanneer het bericht verzonden is, draait de afzendster zich om. In mijn ooghoek zie ik achterin de zaal een ander meisje op haar telefoon kijken, ze kijkt op en knikt.
“Ze zitten gewoon tijdens de voorstelling met elkaar te sms’en!” besef ik nu.
Ik verlies mijn concentratie pas echt, wanneer de zaaldeur opnieuw kraakt  en het meisje met de tas weer terugloopt naar haar stoel. “Wat staan we hier te doen,” vraag ik me vertwijfeld af.
Gelukkig pakken we de draad snel op en pakt het verhaal het publiek weer stevig vast.

Bij het eindlied zijn er plotseling tranen; het meisje met de tas droogt hikkend haar wangen met een grote zakdoek. Wanneer het applaus stopt, rennen mijn twee stoorzenders direct naar hun huilende vriendin. Van een afstand kijk en luister ik toe: met dat sms’en deelden de meiden hun zorgen over het effect van ons Verdwaald Verlangen op hun vriendin. Zij wisten wél dat haar oma begin deze week was gestorven.
Niets is wat het lijkt.

We spelen ons Verdwaald Verlangen in de kerk van Wehe den Hoorn, het Marnehoes.

Ik rij met mijn Fiat Panda vol ongemakkelijke decoronderdelen naar de speelplek en het is de vraag, hoe dicht ik bij die speelplek kan komen. Dit keer heb ik geluk. Er is een begaanbaar steentjespad, dat tot 15 meter van de kerkdeuren komt. Het pad wordt gelukkig niet geblokkeerd door het Amsterdammertje, waarmee de buurman even later aan komt zetten.
‘Wordt het druk?’ vraagt ie. ‘Ik denk het wel, want ik moet optreden’ zeg ik gevat. De man grinnikt. ‘Dus jij bent vanavond de clown?’ Ik knik. Ik pak wat decorspullen en loop weg. De man blijft rustig wachten. In de kerk zeg ik tegen de huistechnicus: ‘er staat een man met een Amsterdammertje buiten. Kan dat kwaad?’ ‘Wees vooral aardig tegen hem, want hij kan niet zo goed tegen theatermakers,’ is het antwoord.

‘Dus jij kan niet zo goed tegen theatermakers?’ vraag ik de man met de paal. Dit keer lacht hij breeduit. ‘Zo, zeggen ze dat? vraagt ie en dan brandt hij los.
Een paar weken geleden waren er ook een paar clowns en die waren te lui geweest om de spullen de laatste 15 meter over het voetpaadje te sjouwen. Die reden hun vrachtwagen over het gras van het kerkhof, manouvrerend tussen de stenen om maar zo dicht mogelijk bij de kerkingang te komen.
‘Ik geloof helemaal nergens in, ik ben vrachtwagenchauffeur geweest op het buitenland, maar je gaat toch niet over die graven rijden? Een beetje respect!’
Hij was de kerk ingegaan en had gezegd: ‘weg met die wagen!’ Daar hadden ze daarbinnen geen zin in. ‘Dat doen we wel als we er aan toe zijn,’ was het antwoord.
‘Ik zeg het nog één keer! Weg met die wagen. Nu!’
‘Later, als we er aan toe zijn. We zijn nu bezig.’

Hij wachtte nog heel even, maar er kwam geen beweging. Toen stond hem nog maar één ding te doen. Hij liep zijn tuin in, pakte zijn Amsterdammerje en plaatste het aan het begin van het oprijpad: zijn oprijpad! Het lange wachten kon beginnen.
Het laat zich raden, dat toen ze hem na de voorstelling kwamen vragen of hij die paal even wilde weghalen, dit antwoord kwam: ‘Dat doe ik, als ik er aan toe ben!’

Het heeft al met al wel even geduurd voor onze chauffeur er aan toe was. Het was dat de plaatselijke politie er, grinnikend, na twee uur ernstig bij hem op aandrong, anders had hij ze wel een nachtje in de kerk willen laten slapen.

Het eind van het verhaal is, dat ook vanavond de Amsterdammer op het pad komt, maar er is één verschil: ik weet dat de sleutel onder de vuilnisemmer in zijn achteruin ligt en mag hem straks gewoon weghalen. Waar luisteren al niet goed voor is.

Vandaag hebben we afscheid genomen van Liesbeth Wubbels.  Het afscheid in de bomvolle Nieuwe Kerk in Groningen was indrukwekkend en speciaal.
Familie en vrienden schetsten een vrouw uit één stuk: een mooie blonde eigenwijze, tegendraadse en optimistische ziel, bij wie het Gronings gezegde Nait Zoes’n als gegoten paste.
Liesbeth vertoonde ook een buitengewone variant op de Groninger zuinigheid. Niemand zou het ooit aan iets ontbreken bij haar, ze was gul en goedgeefs,maar uitgaven doen, die ook goedkoper konden, dat was een brug te ver.
Marktplaats had een goede klant aan mevrouw Wubbels.
Enkele weken voor haar dood vond ze er een doodkist, in de rubriek entertainment en artiesten.
Een doodkist voor honderd euro. Een koopje.
Ze ging eropaf en bij de koop bleek, dat het om een exemplaar ging, dat gebruikt was in het EO televisieprogramma De Kist.

Ze betaalde braaf de 100 euro en toen ze op het punt stond om te vertrekken werd haar gevraagd, wat ze met de kist ging doen. ‘Ik ga er binnenkort in liggen, want ik ga binnenkort dood,’ was het broodnuchtere antwoord. Het gesprek stokte een beetje, de verkopers waren zichtbaar van hun stuk gebracht.
Toen Liesbeth thuiskwam vond ze een mailtje. De verkopers verontschuldigden zich voor hun stuntelig gedrag, ze waren echt geschokt geweest. Natuurlijk hoefde Liesbeth geen honderd euro te betalen, die zouden ze haar terugsturen!

Er ging een grinnikende lach door de kerk. Even was Liesbeth in haar volle omvang aanwezig op haar afscheid.

Onderweg van Oosterwijtwerd naar de vervallen steenfabriek Rusthoven van Wirdum kan de slimme wandelaar een stukje afsnijden over een pad door een oude boomgaard. Naast het grote hek is een plank over de sloot gelegd en een klein openslaand hekje zorgt ervoor dat de schapen het land niet aflopen.
Vlak voor deze verkorte weg heeft Tineke haar tafel gedekt.
Een flesje water, een mandje pruimen, zoete appelen, een geschikt bloemstukje en een doosje. Vooral de zoete appel brengt mij in vervoering. Ik ben terug in de boom van vroeger, thuis. De appels van die boom hoorden ook zoet te zijn, maar een kind is ongeduldig, dus eerlijk gezegd heb ik tot vandaag alleen maar zure zoete appeltjes gegeten.

In het blikje heeft Tineke een schriftje gelegd, waarin ze de bezoeker uitnodigt om iets op te schrijven. Verder zit er een klein spannend boekje voor de groten en een voorleesboekje voor de kleintjes in . Onder al dat educatief verantwoorde leesvoer liggen koekjes, snoepjes en een heuse candybar.
‘Wat een aardige vrouw moet die Tineke zijn,’ denk ik nog.  
Dat had ik natuurlijk in haar schriftje moeten schrijven, maar ik kon niks bedenken.          

Het is de leeftijd: de nachtelijke onrust na gruwelijke wereldgebeurtenissen, het wakker schrikken van een afschuwelijke herhaling in een droom. Het Noors drama brengt me van slag. Vannacht drink ik, ter geruststelling, een glas warme melk, als plots het buitenlicht aangaat. Er is iemand!

Ooit kochten we het automatisch schakelsysteem voor ons thuiscomfort.
Lichtgevoelige sensoren maken de nachtelijke thuiskomst makkelijk, het scheelt een hoop gerommel in het donker. Nu blijkt het ook een waarschuwingsfunctie te vervullen. Het is half vier.

Na een paar minuten gaat het licht weer uit. Ik loop naar de achterdeur, een beetje angstig toch, om te controleren of de schuif erop zit. Dat is zo.
Weer gaat het licht aan. Ik kijk uit het raampje van de badkamer de tuin in. Niemand te zien.
Het licht gaat opnieuw uit. Ik ga de kamer in om mijn kleren aan te trekken. Ik moet weten wat er aan de hand is. In de kamer zie ik het licht buiten opnieuw aangaan!
Door de tuindeuren kijk ik naar buiten. Ik zie de boosdoener!

Een egeltje schommelt door de tuin op zoek naar de slakken, die onze moestuin leeg vreten.       

Het mag niet stil zijn. Elke seconde vraagt om geluid.
In de luidruchtigste trein van Groningen reist ze met haar 3 kleinkinderen noordwaarts.
De tassen van H&M en Blokker verraden het middagje shoppen in Stad. De sponsor laat zich raden.
Delfzijl wacht; nog even en de meiden kunnen modeshow lopen.
Luister mee:
“Daar, daar woont ze! Je moet gewoon de weg volgen naar Stedum en dan rechtsaf slaan, de tweede weg, en dan door tot de laatste afslag, dan links en ergens daar woont ze.”
“ Wie?”
“De zus van de vriend van mijn buurvrouw.”

 Eindeloze routebeschrijvingen van vrienden van vrienden van nichten en neven vormen het fundament van de conversatie. Zijzelf is stil. Zij betaalde dit geluk.

(klik op de foto om te vergroten)

In Onderdendam spreken een uil en een kat elkaar aan weerzijde van de deurpost
van een oud huis.
“Kadt, Gij Moedt Het Weten, Ongegund Brodt wordt veel gegeten” spreekt de uil met een muis in zijn bek.
“Ul, Dit Is Een Stuck Daer Ick Op Let, Krieg Dy Noch Wel By De Neck” antwoord Kadt in de zekerheid, dat hij Ul ooit te pakken neemt.

Fascinerend is de taal. Het gebruik van de d en t, het is Kadt en Brodt, consequent, maar het is ook Moedt en Let, inconsequent.
Stel, de tekst is in perfect Nederlands opgeschreven, dan is de dialoog een voorbeeld van de levendigheid van taal. Taal is een levend organisme, geen statische waarheid. Taal is irrationeel.
Weg met de pannenkoeken!

Een kerkhoffietstocht is geen gebruikelijk Nederlands woord, maar wel
heel leuk om te maken.
Op uitnodiging van een expert bezoek ik 12 kerkhoven op het Hoogeland.
Per fiets.
Indrukwekkend is het Joods kerkhof even buiten Winsum , waar het laatste graf in 1943 werd gegraven.
Sommige begraafplaatsen zijn verborgen landjes, waar ooit een kerk heeft gestaan, maar nu nog slechts een paar stenen liggen.
Ranum (Ranum?) verbergt in een bossage achter een boerderij een van de mooiste stenen van de dag.

Het kerkhof kent maar een seizoen: de herfst.            

Het is de Lemming die bekend staat als volgzaam suïcidaal.
Zo zouden de beesten zich massaal van de Noorse klippen in zee storten, een wisse dood tegemoet. Een verzinsel, dat voor altijd in het volksgeloof voort zal leven.
Lemmingen springen wel, maar dat komt omdat het goede zwemmers zijn en ze noodgedwongen het risico nemen.  Springen ze niet, dan zijn ze gedoemd te sterven door de overbevolking ter plekke. Niks zelfmoord, juist overlevingsdrang is de oorzaak van hun sprong.

Dichter bij huis zie ik vliegen vrijwillig sterven in de melkkan. Geen mens of beest, die er een helpende of dwingende hand in heeft; de beesten verdrinken in hun drankzucht.
Niets menselijks is de dieren vreemd en hoe dichter op de mens hoe menselijker het
dier,lijkt het wel.